Giá xăng dầu rơi vào cuộc khủng hoảng, Việt Nam vẫn là điểm sáng giữ vững phòng tuyến xăng dầu
Việt Nam đang nổi lên như một trong số ít điểm sáng của Đông Nam Á trong bối cảnh khu vực đối mặt với cuộc khủng hoảng xăng dầu được đánh giá là nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ.
Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông từ đầu năm 2026 đã tạo ra cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Các quốc gia Đông Nam Á – vốn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu – chịu tác động nặng nề, với mức độ khác nhau tùy thuộc vào khả năng điều hành giá của từng nước.
Số liệu từ seasia.stats cho thấy, Philippines ghi nhận mức tăng giá nhiên liệu cao nhất khu vực với xăng tăng 54,2% và dầu diesel tăng tới 81,6%. Myanmar và Campuchia cũng chịu mức tăng trên 50% đối với xăng và gần 80% đối với diesel.
Việt Nam giữ vững ổn định giữa “tâm bão”
Trong khi nhiều quốc gia rơi vào tình trạng căng thẳng, Việt Nam lại cho thấy khả năng kiểm soát tốt hơn nhờ các công cụ chính sách linh hoạt.
Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đã được kích hoạt tới 9 lần chỉ trong một tháng, với tổng số tiền khoảng 5.300 tỷ đồng. Đáng chú ý, lần đầu tiên ngân sách Nhà nước được tạm ứng trực tiếp vào quỹ với quy mô 8.000 tỷ đồng theo quyết định của Phạm Minh Chính.
Song song đó, Chính phủ triển khai hàng loạt biện pháp tài khóa như: Giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% trong thời gian ngắn hạn; hạ thuế bảo vệ môi trường về 0% với nhiều loại nhiên liệu; cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt xuống 0%; miễn kê khai thuế VAT nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào
Ước tính, các biện pháp này làm giảm thu ngân sách khoảng 7.200 tỷ đồng/tháng, nhưng được đánh giá là cần thiết để giảm áp lực chi phí và ổn định thị trường.
Cơ chế điều hành linh hoạt tạo khác biệt
Một điểm đáng chú ý là cơ chế điều hành giá được thay đổi theo hướng linh hoạt hơn. Từ đầu tháng 3, liên Bộ Công Thương – Tài chính có thể điều chỉnh giá ngay khi biến động vượt 7%, thay vì chờ chu kỳ cố định. Khi biến động vượt 15%, thời gian điều chỉnh có thể rút ngắn xuống chỉ còn 1 ngày.
Nhờ đó, Việt Nam tránh được tình trạng “dồn sốc giá” như tại một số nước trong khu vực. Kết quả, giá xăng E5 RON92 đã giảm xuống còn khoảng 23.326 đồng/lít vào ngày 26/3, thấp hơn hơn 6.700 đồng so với đỉnh trước đó.
Nếu không có các biện pháp bình ổn, giá xăng có thể đã vượt 30.000 đồng/lít, cao hơn thực tế từ 3.000–5.000 đồng.
Bài học chính sách từ khủng hoảng
Cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2026 cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các quốc gia. Hiện tại Philippines phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường nên chịu tác động nặng, Thái Lan có quỹ bình ổn nhưng không đủ sức duy trì, Indonesia trợ giá mạnh nhưng đối mặt rủi ro tài khóa, Malaysia gặp khó trong quá trình cải cách trợ giá .
Trong khi đó, Việt Nam kết hợp linh hoạt giữa quỹ bình ổn, chính sách thuế và cơ chế điều hành nhanh, tạo ra sự cân bằng giữa ổn định giá, bảo vệ người tiêu dùng và kiểm soát ngân sách.
Dù vậy, khủng hoảng vẫn chưa kết thúc khi eo biển Hormuz còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Giá dầu thế giới tiếp tục biến động mạnh, nhưng trong giai đoạn đầu của “cơn bão năng lượng”, Việt Nam đã cho thấy khả năng ứng phó hiệu quả nhờ chính sách kịp thời và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý.
