Suốt 3 tháng không có tàu chở dầu nào cập cảng, Cuba lấy điện bằng cách thức đặc biệt
Các lĩnh vực năng lượng, khai khoáng, công nghiệp và tài nguyên nước của Cuba đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng nhằm ứng phó với cuộc khủng hoảng năng lượng ngày càng nghiêm trọng, trong đó điện mặt trời được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm và khả thi nhất.
Theo thông tin từ Granma, tại chương trình truyền hình Mesa Redonda, Thứ trưởng thứ nhất Bộ Năng lượng và Mỏ Argelio Jesús Abad Vigoa cho biết, đến cuối năm ngoái, bất chấp lệnh cấm vận kéo dài hơn sáu thập kỷ, Cuba vẫn có thể nhập khẩu nhiên liệu từ thị trường quốc tế, dù gặp nhiều khó khăn. Các chuyến tàu chở nhiên liệu vẫn cập cảng, góp phần duy trì hoạt động kinh tế - xã hội và đời sống người dân.
Tuy nhiên, trong hơn ba tháng gần đây, tình hình đã trở nên đặc biệt nghiêm trọng khi không có bất kỳ hợp đồng nhập khẩu nhiên liệu nào được ký kết. Theo ông Abad Vigoa, Cuba hiện không thể nhập khẩu dầu diesel, dầu nhiên liệu, xăng, nhiên liệu phản lực hay khí dầu mỏ hóa lỏng. Điều này đã tác động trực tiếp đến sản xuất điện, khiến hơn 1.100 MW công suất phát điện phân tán và hơn 330 MW tại các nhà máy như Nhà máy nhiệt điện Mariel và Nhà máy điện Moa không thể vận hành do thiếu dầu thô.
Dù vậy, Cuba vẫn ghi nhận một số tín hiệu tích cực trong sản xuất năng lượng nội địa. Trong năm 2025, sản lượng dầu thô đạt mức cao nhất trong 7 năm, nhờ các giếng khoan mới mang lại kết quả khả quan, góp phần gia tăng công suất khai thác dầu và khí tự nhiên. Đồng thời, hệ thống nhiệt điện đã phục hồi được 348 MW công suất tính đến thời điểm hiện tại.
Đáng chú ý, chương trình phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời, đang được đẩy mạnh. Cuba đã hoàn tất lắp đặt 52 công viên điện mặt trời, cung cấp hơn 1.000 MW và đáp ứng khoảng 38% nhu cầu điện trong giờ cao điểm. Bên cạnh đó, hơn 10.000 hệ thống điện mặt trời dành cho giáo viên, bác sĩ và nhân viên thiết yếu đã được triển khai, cùng với 5.000 mô-đun đang được lắp đặt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa phục vụ các đối tượng yếu thế và cơ sở y tế.
Hệ thống lưu trữ năng lượng cũng được chú trọng với các cơ sở pin có tổng công suất 200 MW nhằm ổn định lưới điện quốc gia. Hiện đã có hơn 6.000 hộ gia đình được kết nối với hệ thống điện quốc gia thông qua điện mặt trời. Trong lĩnh vực tài nguyên nước, Cuba đã triển khai hàng trăm trạm bơm sử dụng năng lượng mặt trời, phục vụ cả sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.
Ngoài ra, Cuba cũng nhận được sự hỗ trợ quốc tế trong quá trình chuyển đổi năng lượng. Trung Quốc đã viện trợ 5.000 hệ thống điện mặt trời, mỗi hệ thống công suất 2 kW, phục vụ các cơ sở quy mô nhỏ và các hoạt động thiết yếu.
Song song với đó, chính phủ Cuba thúc đẩy cải cách trong lĩnh vực công nghiệp, giảm phụ thuộc vào ngân sách nhà nước và tăng cường tự chủ tài chính, đồng thời coi tự chủ năng lượng là một trụ cột chiến lược. Hiện có 27 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động trong lĩnh vực này, cùng với các liên minh công nghệ và thương mại giúp duy trì chuỗi cung ứng, sản xuất nhiều mặt hàng thiết yếu trong nước.
Trong lĩnh vực tài nguyên nước, Chủ tịch Viện Tài nguyên Thủy lợi Quốc gia Antonio Rodríguez Rodríguez cho biết cả nước có khoảng 3.300 trạm bơm, trong đó 834 trạm đã được trang bị điện mặt trời. Tuy nhiên, phần lớn dân số vẫn phụ thuộc vào Hệ thống Điện Quốc gia, trong bối cảnh nhiều trạm biến áp và máy phát điện vẫn bị hạn chế do thiếu nhiên liệu.
Trước tình hình này, Cuba đang tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan để lựa chọn và nâng cấp các trạm trọng điểm, đồng thời triển khai các giải pháp kỹ thuật mới như sử dụng phương tiện điện để xử lý sự cố hạ tầng, qua đó từng bước giảm áp lực lên hệ thống năng lượng truyền thống và hướng tới một mô hình phát triển bền vững hơn.
