Tỉnh duy nhất ở Việt Nam được Bác Hồ đặt tên: Ý nghĩa đặc biệt, kinh tế luôn trong top đầu cả nước
Hầu như mọi lĩnh vực tại vùng đất này đều ghi dấu ấn phát triển rõ nét. Ít có địa phương nào ở miền Bắc lại đạt được sự phát triển đồng đều, nhanh chóng và mạnh mẽ đến như vậy. Gọi nơi đây là “viên ngọc quý” của miền Bắc Việt Nam cũng không hề quá lời.
Ở nước ta có một tỉnh mang vị thế hết sức đặc biệt, nằm sát Thủ đô Hà Nội và án ngữ nơi địa đầu vùng Đông Bắc. Đây không chỉ là đầu tàu kinh tế của khu vực phía Bắc mà còn giữ vai trò trọng điểm đối với toàn vùng duyên hải Bắc Bộ. Đặc biệt, Quảng Ninh là địa phương duy nhất vừa có đường biên giới trên bộ giáp Trung Quốc, vừa sở hữu đường bờ biển dài. Thiên nhiên đã hào phóng ban tặng cho vùng đất này vô vàn “kho báu” – từ cảnh sắc hùng vĩ, vị trí địa lý chiến lược cho tới trữ lượng than đá khổng lồ, thứ “vàng đen” làm nên tên tuổi một thời. Không nơi nào khác, tỉnh được nhắc tới chính là Quảng Ninh.
Ngày 30/10/1963, tại kỳ họp thứ 7 của Quốc hội khóa II, các đại biểu đã thống nhất thông qua quyết định hợp nhất tỉnh Hải Ninh và khu Hồng Quảng để thành lập một đơn vị hành chính mới mang tên Quảng Ninh. Trên thực tế, chủ trương này đã được đặt ra và bàn thảo từ khoảng ba năm trước đó.
Vào các ngày 19 và 20/2/1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm tỉnh Hải Ninh. Trong chuyến đi, khi ngồi trên máy bay, Bác đã nói: “Hải Ninh và Hồng Quảng núi sông biển trời liền một dải. An Quảng, Quảng Yên là đây, xa hơn nữa là An Bang, là Hải Đông”. Bác nhắc lại thời nhà Trần, vùng Hải Đông từng gắn liền với chiến thắng Bạch Đằng vang dội trong lịch sử. Chính vì ý nghĩa ấy, cái tên Hải Đông từng chiếm tỷ lệ cao trong các phương án được đề xuất để đặt tên tỉnh mới sau khi sáp nhập Hải Ninh và Hồng Quảng.
Đến giữa tháng 9/1963, ông Hoàng Chính – khi đó là Bí thư Tỉnh ủy Hải Ninh, sau này là Chủ tịch Ủy ban Hành chính tỉnh Quảng Ninh đã báo cáo với Bác Hồ về phương án đặt tên tỉnh là Hải Đông khi được Người hỏi ý kiến.
Nghe xong, Bác nói: “Tên Hải Đông gợi lại thời Trần oanh liệt, nhưng xét về nghĩa thì chỉ nói đến vùng biển phía Đông. Bác đã bàn với nhiều đồng chí và đề nghị lấy mỗi địa phương một chữ cuối, ghép chữ ‘Quảng’ của Hồng Quảng với chữ ‘Ninh’ của Hải Ninh, thành tên Quảng Ninh. Cách đặt này vừa dễ hiểu, dễ nhớ lại giàu ý nghĩa. ‘Quảng’ là rộng lớn, ‘Ninh’ là yên vui, bền vững. Quảng Ninh là vùng đất rộng lớn, yên vui và ổn định lâu dài. Ông cha ta xưa cũng từng đặt những cái tên như An Bang, Ninh Hải, Hải Ninh, An Quảng, Quảng Yên, vậy theo chú có được không?”.
Bác Hồ về thăm Quảng Ninh vào ngày 4/10/1957. Ảnh: Tư liệu
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt và tình cảm sâu nặng cho Quảng Ninh. Có thể nhiều người chưa biết, Người đã tới thăm mảnh đất này tới 9 lần. Đặc biệt, huyện đảo Cô Tô của Quảng Ninh là địa phương duy nhất trong cả nước được Bác đồng ý cho dựng tượng khi Người còn sống.
Kể từ thời khắc lịch sử ấy, cái tên Quảng Ninh chính thức ra đời, gắn liền với một vùng đất không ngừng vươn lên mạnh mẽ, trở thành một trong những tỉnh thành có tốc độ phát triển kinh tế ấn tượng bậc nhất của Việt Nam ngày nay.
