Hàng triệu phụ nữ trong độ tuổi sinh sản đón tin vui từ 1/7/2026, chị em ai cũng cần nắm chắc
Từ ngày 1/7/2026, phụ nữ sinh con thứ hai sẽ được kéo dài thời gian nghỉ thai sản lên 7 tháng; đồng thời, các gia đình có từ hai con trở lên sẽ được hưởng thêm nhiều chính sách khuyến sinh, trong đó có ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội.
Quy định này được nêu trong Luật Dân số 2025 vừa được Quốc hội thông qua, nhằm hướng tới mục tiêu duy trì mức sinh thay thế, tức bình quân 2,1 con/phụ nữ.
Theo Điều 14 của luật, thời gian nghỉ thai sản đối với phụ nữ sinh con thứ hai tăng thêm một tháng so với hiện hành, từ 6 lên 7 tháng. Lao động nam cũng được kéo dài thời gian nghỉ khi vợ sinh con lên 10 ngày, tăng 5 ngày so với trước.
Bên cạnh đó, Nhà nước sẽ áp dụng chính sách hỗ trợ tài chính đối với phụ nữ thuộc nhóm dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ sinh đủ hai con tại các địa phương có mức sinh thấp hơn mức sinh thay thế; hoặc sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Riêng chính sách hỗ trợ đối với hai nhóm sau sẽ được triển khai từ ngày 1/1/2027, thay vì đồng thời với thời điểm luật có hiệu lực.
Luật giao Chính phủ căn cứ tình hình kinh tế - xã hội từng giai đoạn để quy định mức hỗ trợ, điều kiện, trình tự và thủ tục thực hiện. Chính quyền địa phương được phép áp dụng mức hỗ trợ cao hơn hoặc bổ sung các biện pháp khuyến sinh phù hợp nhằm duy trì mức sinh thay thế.
Theo báo cáo của Bộ Y tế, mức hỗ trợ tài chính dự kiến khoảng 2 triệu đồng/phụ nữ, với tổng kinh phí ngân sách nhà nước chi trực tiếp ước tính hơn 2.100 tỷ đồng mỗi năm.
Gia đình sinh đủ 2 con được ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội
Một điểm mới đáng chú ý khác của Luật Dân số 2025 là quy định ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội đối với người sinh đủ hai con. Việc thực hiện ưu tiên này tuân theo pháp luật về nhà ở.
Cụ thể, luật đã bổ sung nhóm “người có từ hai con đẻ trở lên” vào Điều 76 của Luật Nhà ở 2023, trở thành nhóm đối tượng thứ 13 được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội. Thứ tự ưu tiên của nhóm này xếp sau người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật và người thuộc diện tái định cư theo hình thức mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội.
Trong quá trình thảo luận, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ lo ngại rằng chính sách ưu tiên này khó phát huy hiệu quả nếu nguồn cung nhà ở xã hội vẫn hạn chế, trong khi giá bán và thuê hiện nay còn vượt khả năng chi trả của phần lớn các cặp vợ chồng trẻ. Một số ý kiến cho rằng nếu không có cơ chế triển khai cụ thể và đồng bộ hơn, ưu tiên nhà ở xã hội cho gia đình sinh hai con có nguy cơ chỉ dừng ở chủ trương.
Luật hóa việc cấm tiết lộ giới tính thai nhi
Luật Dân số 2025 cũng chính thức luật hóa quy định cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi. Điều 6 của luật nghiêm cấm mọi hình thức lựa chọn giới tính thai nhi, cũng như hành vi thông báo, tiết lộ giới tính, trừ trường hợp đặc biệt phục vụ chẩn đoán, điều trị bệnh lý liên quan đến giới tính theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Điều 15 quy định bác sĩ có hành vi tiết lộ giới tính thai nhi nhằm mục đích phá thai có thể bị đình chỉ hành nghề theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023.
Trước đây, Pháp lệnh Dân số năm 2003 chưa đề cập nội dung này, song Nghị định 117/2020 đã quy định xử phạt hành chính từ 5–10 triệu đồng đối với hành vi tiết lộ giới tính thai nhi, kèm theo hình thức đình chỉ hoạt động hoặc tước chứng chỉ hành nghề từ 1–3 tháng.
Trong quá trình thảo luận luật, nhiều đại biểu cho rằng việc phát hiện và xử lý hành vi tiết lộ giới tính thai nhi trên thực tế gặp nhiều khó khăn, do thiếu căn cứ chứng minh cụ thể.
Theo Bộ Y tế, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tại Việt Nam bắt đầu từ năm 2006 và đến nay vẫn ở mức cao, với tỷ lệ trung bình năm 2024 là 111,4 bé trai/100 bé gái, trong khi mức sinh học tự nhiên chỉ khoảng 104–106. Nếu xu hướng này không được kiểm soát, dự báo đến năm 2034 Việt Nam sẽ dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15–49, con số này có thể tăng lên 1,8 triệu vào năm 2059.
