Giá xăng dầu hôm nay 14/10: Xăng E10, E5 sắp giảm mạnh? Đề xuất trao quyền tự quyết giá cho thương nhân
Bộ Công Thương đề xuất cho phép thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối độc lập tự quyết định giá xăng dầu theo cơ chế thị trường. Cơ quan quản lý sẽ theo dõi dữ liệu kê khai giá để phát hiện dấu hiệu thỏa thuận ngầm, phân chia thị trường hoặc liên minh độc quyền.
Đề xuất trao quyền tự quyết giá xăng dầu cho thương nhân
Bộ Công Thương vừa gửi văn bản lấy ý kiến các bộ, ngành, doanh nghiệp và hiệp hội liên quan nhằm hoàn thiện dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu, kèm Tờ trình số 8153 ngày 8/10.
Trong dự thảo lần này, cơ quan soạn thảo tiếp tục đề xuất để thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối xăng dầu độc lập tự quyết định giá bán buôn, bán lẻ theo quy định pháp luật về giá và cơ chế thị trường.
Theo phương án được đưa ra, thương nhân đầu mối sẽ tự xác định giá bán dựa trên giá mua xăng dầu, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các khoản thuế theo quy định.
Trong đó, giá mua xăng dầu từ nguồn nhập khẩu, nguồn mua trong nước, chi phí tạo nguồn và lợi nhuận do thương nhân xác định căn cứ thực tế kinh doanh. Các khoản thuế phải tuân thủ quy định pháp luật.
Chi phí kinh doanh định mức ban đầu được áp dụng theo mức do Bộ Công Thương công bố đối với các chủng loại xăng, dầu diesel và dầu mazut tiêu thụ nhiều nhất trên thị trường, trong đó bao gồm chi phí dành cho thương nhân phân phối trong hệ thống.
Hằng năm, chậm nhất ngày 31/1, Bộ Công Thương sẽ thông báo mức điều chỉnh chi phí kinh doanh định mức theo biến động chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân của năm trước. Nếu chưa có số liệu CPI, mức hiện hành tiếp tục được áp dụng cho đến khi có thông báo mới.
Thương nhân đầu mối có trách nhiệm báo cáo chi phí kinh doanh thực tế hằng năm, giải trình chênh lệch so với định mức và gửi báo cáo chi phí đã được kiểm toán độc lập theo định kỳ 3 năm một lần để phục vụ rà soát.
Nếu chi phí thực tế biến động bất thường hoặc cơ cấu chi phí thay đổi đáng kể, ảnh hưởng đến giá, nguồn cung xăng dầu và an ninh năng lượng, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính đánh giá, trình Thủ tướng xem xét quyết định điều chỉnh định mức.
Thương nhân phân phối được bán giá thấp hơn đầu mối
Đối với thương nhân phân phối thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối, dự thảo đề xuất cho phép đơn vị này tự quyết định giá bán lẻ, nhưng không được cao hơn mức giá do thương nhân đầu mối công bố.
Đáng chú ý, thương nhân phân phối có thể chủ động bán với giá thấp hơn và tự chịu trách nhiệm về mức giá đã quyết định, đồng thời thực hiện công bố, niêm yết và kê khai theo quy định.
Khi thương nhân đầu mối điều chỉnh giá, thương nhân phân phối phải bảo đảm giá bán không vượt giới hạn mới kể từ thời điểm mức giá đó có hiệu lực. Tuy nhiên, việc đầu mối tăng giá không đồng nghĩa đơn vị phân phối bắt buộc phải tăng giá tương ứng.
Thương nhân đầu mối có trách nhiệm thông báo đầy đủ mức giá, phạm vi địa bàn và thời điểm áp dụng cho các thương nhân phân phối trong hệ thống.
Đối với thương nhân phân phối độc lập, giá bán lẻ được xác định trên cơ sở giá mua thực tế, chi phí lưu thông và phân phối hợp lý, lợi nhuận do thương nhân tự xác định cùng các khoản thuế, phí theo quy định.
Giá mua thực tế được tính sau khi trừ chiết khấu, giảm giá và các khoản điều chỉnh làm giảm giá mua. Các yếu tố hình thành giá phải thống nhất về đơn vị tính, phương pháp tính và phạm vi chi phí, không tính trùng những khoản đã được tính trong giá mua.
Với thương nhân phân phối độc lập có nhiều nguồn mua, dự thảo cũng yêu cầu xác định rõ biến động của từng yếu tố cấu thành giá so với lần điều chỉnh liền trước. Các đơn vị được tự quyết định giá phù hợp với điều kiện kinh doanh và thị trường, nhưng phải công bố, niêm yết, kê khai và tuân thủ những giới hạn giá áp dụng.
Riêng tại các địa bàn xa cảng, kho đầu mối hoặc cơ sở sản xuất xăng dầu, thương nhân đầu mối có thể công bố địa bàn và quyết định giá bán thực tế nếu chi phí phát sinh hợp lý, hợp lệ của năm liền kề trước đó, đã được kiểm toán, cao hơn chi phí kinh doanh định mức.
Tuy nhiên, mức giá tại các địa bàn này không được vượt quá 2% giá bán lẻ do chính thương nhân công bố tại cùng thời điểm; riêng dầu mazut, giới hạn được tính theo giá bán buôn. Thương nhân phân phối độc lập cũng được quyết định giá nhưng không vượt mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn và thời điểm.
Trong thời gian áp dụng biện pháp bình ổn giá, tất cả thương nhân vẫn phải thực hiện mức giá hoặc giới hạn giá theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Phải công bố giá trước 30 phút, tăng cường giám sát thỏa thuận ngầm
Bên cạnh cơ chế tự quyết giá, dự thảo quy định thương nhân phải công bố mức giá mới chậm nhất 30 phút trước khi áp dụng và ghi rõ thời điểm có hiệu lực. Các đơn vị không được tăng giá trước thời hạn hoặc trì hoãn giảm giá.
Việc kê khai giá phải hoàn thành chậm nhất vào cuối ngày làm việc tiếp theo và không phải là thủ tục phê duyệt giá.
Theo đề xuất, Bộ Công Thương và UBND các cấp sẽ sử dụng dữ liệu kê khai để theo dõi hành vi thiết lập giá, phân chia thị trường, qua đó phát hiện dấu hiệu thỏa thuận ngầm hoặc liên minh độc quyền. Những dấu hiệu bất thường có thể được sử dụng để kích hoạt quy trình điều tra hành vi hạn chế cạnh tranh.
Như vậy, thay vì dựa chủ yếu vào cơ chế điều hành giá tập trung, phương án mới hướng tới trao quyền chủ động hơn cho doanh nghiệp trong việc xác định giá bán, đồng thời tăng cường giám sát thông qua dữ liệu và các quy định về cạnh tranh. Đây hiện vẫn là nội dung trong dự thảo đang được lấy ý kiến, chưa phải quy định đã chính thức có hiệu lực.
Giá xăng dầu trong nước vẫn giữ nguyên, chờ kỳ điều hành tiếp theo
Trong khi đề xuất về cơ chế giá đang được lấy ý kiến, giá xăng dầu trong nước hiện vẫn áp dụng theo kỳ điều hành từ 15h ngày 8/10.
Cụ thể, xăng E10 RON95-V có giá 29.050 đồng/lít; xăng E10 RON95-III ở mức 28.250 đồng/lít; xăng E5 RON92 ở mức 27.700 đồng/lít.
Ở nhóm dầu, dầu diesel 0.05S có giá 29.120 đồng/lít, dầu hỏa 30.630 đồng/lít và dầu mazut 180CST 3.5S ở mức 21.090 đồng/kg.
Giá xăng dầu tại Petrolimex được điều chỉnh từ chiều 8/10.
Theo dự báo của đại diện một doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, giá bán lẻ tại kỳ điều hành tiếp theo có thể đồng loạt giảm. Trong đó, xăng E10 được dự báo giảm khoảng 1.000 đồng/lít, xăng E5 RON92-II giảm khoảng 600 đồng/lít và dầu diesel giảm khoảng 200 đồng/lít.
Đây mới là dự báo của doanh nghiệp, chưa phải mức điều chỉnh chính thức. Giá bán thực tế sẽ phụ thuộc vào diễn biến thị trường và quyết định điều hành tại kỳ tới.
