Ca sĩ đầu tiên được phong NSND: 14 tuổi được Bác Hồ khen giọng hát, là chủ nhân của siêu hit
Trong đợt phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân đầu tiên năm 1984, NSND Thanh Huyền là một trong những nghệ sĩ tiêu biểu. Bà cũng được biết đến là nữ ca sĩ đơn ca đầu tiên được trao danh hiệu cao quý này, sau nhiều năm gắn bó với âm nhạc cách mạng và dân gian.
NSND Thanh Huyền sinh năm 1942 tại Hà Nội, trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật. Mẹ bà là nghệ sĩ cải lương nên từ nhỏ, Thanh Huyền đã có cơ hội tiếp xúc với âm nhạc và các làn điệu dân gian.
Sau năm 1954, năng khiếu ca hát của bà sớm được phát hiện. Thanh Huyền tham gia các đội văn nghệ thiếu nhi ở Hà Nội và hai năm liên tiếp, 1955 và 1956, giành giải Nhất đơn ca thiếu nhi toàn thành phố. Sau đó, bà trở thành thành viên Đội Sơn Ca của Đài Tiếng nói Việt Nam.
14 tuổi từng được hát trước Bác Hồ
Một kỷ niệm đặc biệt trong những năm đầu đời của Thanh Huyền là những lần bà được biểu diễn trước Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Năm 1957, khi mới 14 tuổi, cô bé Thanh Huyền được chọn biểu diễn tại Ấu Trĩ Viên nhân dịp Tết Trung thu. Giọng hát của bà khi đó gây chú ý và nhận được lời khen từ Bác Hồ.
Sau lần gặp đầu tiên, Thanh Huyền còn có thêm nhiều dịp biểu diễn trước Người trong những sự kiện đặc biệt. Bà từng được Bác Hồ trao tặng Huy hiệu Bác Hồ và luôn trân trọng kỷ vật này trong suốt cuộc đời.
Năm 1959, Thanh Huyền thi vào Trường Âm nhạc Việt Nam, tiền thân của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam ngày nay. Bốn năm sau, bà tốt nghiệp và bắt đầu công tác tại Đoàn Ca múa nhạc Dân tộc Trung ương.
Từ sân khấu chuyên nghiệp đến các chương trình thu âm của Đài Tiếng nói Việt Nam, giọng hát Thanh Huyền dần trở nên quen thuộc với công chúng. Bà đặc biệt ghi dấu ấn ở dòng ca khúc cách mạng và những tác phẩm mang âm hưởng dân gian.
Nữ ca sĩ cũng từng theo các đoàn nghệ thuật Việt Nam biểu diễn ở nước ngoài. Năm 1969, bà có chuyến lưu diễn tại Pháp, một trong những dấu mốc đáng nhớ trong sự nghiệp biểu diễn.
Giọng ca gắn với nhiều ca khúc quen thuộc
Trong nhiều năm hoạt động nghệ thuật, Thanh Huyền thể hiện hàng loạt ca khúc được khán giả biết đến như Bèo Dạt Mây Trôi, Người Ở Đừng Về, Xe Chỉ Luồn Kim, Đường Cày Đảm Đang, Câu Hò Bên Bờ Hiền Lương...
Trong số đó, Mẹ Yêu Con được xem là ca khúc có dấu ấn đặc biệt trong sự nghiệp của bà. Tác phẩm ra đời từ nhiều thập kỷ trước nhưng vẫn được các thế hệ nghệ sĩ tiếp tục biểu diễn trên sân khấu và truyền hình.
Năm 2024, Mẹ Yêu Con một lần nữa được làm mới trong một chương trình truyền hình thực tế, qua đó tiếp cận thêm đông đảo khán giả trẻ.
Bên cạnh những bản thu được công chúng yêu thích, Thanh Huyền còn sở hữu thành tích nổi bật tại các hội diễn chuyên nghiệp. Bà từng giành 3 Huy chương Vàng cùng nhiều phần thưởng trong quá trình hoạt động nghệ thuật.
Đến năm 1984, sự nghiệp của nữ ca sĩ có thêm một dấu mốc quan trọng khi bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân trong đợt đầu tiên.
Việc trở thành nữ ca sĩ đơn ca đầu tiên nhận danh hiệu NSND là sự ghi nhận đối với chặng đường hoạt động nghệ thuật của Thanh Huyền, đồng thời đánh dấu vị trí của bà trong thế hệ nghệ sĩ trưởng thành cùng một giai đoạn đặc biệt của âm nhạc Việt Nam.
Sau khi rời sân khấu, NSND Thanh Huyền sống khá kín tiếng và ít xuất hiện trước công chúng. Tuy nhiên, các bản thu của bà vẫn được lưu giữ, trong khi những ca khúc từng gắn với tên tuổi nữ nghệ sĩ, đặc biệt là Mẹ Yêu Con, tiếp tục được các thế hệ sau thể hiện.
Theo thời gian, dấu ấn của NSND Thanh Huyền vì thế không chỉ được nhắc đến qua danh hiệu được trao từ năm 1984, mà còn nằm trong những ca khúc đã trở thành ký ức âm nhạc của nhiều thế hệ khán giả.
