Từ 15h chiều nay, giá xăng RON92 và RON95 tăng phi mã, dầu Diesel ngược chiều lao dốc, lý do là gì?
Kỳ điều hành giá xăng dầu ngày 7/5 gây chú ý khi thị trường xuất hiện diễn biến trái chiều: xăng tăng mạnh trong khi dầu diesel giảm giá.
Theo điều chỉnh của liên Bộ Công Thương - Tài chính, xăng E5RON92 tăng 1.170 đồng/lít, xăng RON95 tăng 600 đồng/lít, trong khi dầu diesel giảm 680 đồng/lít. Đây là một diễn biến không hiếm trên thị trường năng lượng, nhưng phản ánh khá rõ sự phân hóa cung – cầu của từng loại nhiên liệu trên thế giới.
Dầu thô chỉ là nguyên liệu đầu vào
Giới chuyên gia cho rằng nhiều người thường nhầm rằng giá xăng dầu trong nước chỉ phụ thuộc vào giá dầu thô thế giới. Trên thực tế, dầu thô sau khi được đưa vào nhà máy lọc hóa dầu sẽ được tách thành nhiều sản phẩm khác nhau như xăng, diesel, nhiên liệu bay, mazut, LPG hay nhựa đường.
Sau quá trình chế biến, mỗi loại nhiên liệu trở thành một loại hàng hóa độc lập, có thị trường riêng, nhu cầu riêng và mức giá riêng.
Điều đó đồng nghĩa việc cùng xuất phát từ dầu thô nhưng giá xăng và diesel không nhất thiết tăng hoặc giảm cùng chiều.
Xăng và diesel phục vụ hai nền kinh tế khác nhau
Xăng chủ yếu phục vụ nhu cầu đi lại của người dân, xe cá nhân và tiêu dùng dân sự. Trong khi đó, dầu diesel gắn chặt với hoạt động vận tải hàng hóa, logistics, xây dựng và sản xuất công nghiệp.
Khi nhu cầu du lịch, đi lại tăng lên, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm mùa hè tại nhiều nước châu Á, giá xăng thường được hỗ trợ mạnh hơn. Ngược lại, nếu hoạt động công nghiệp và vận tải toàn cầu chững lại, nhu cầu diesel có thể suy yếu.
Diễn biến trong kỳ điều hành ngày 7/5 cho thấy thị trường thế giới đang phản ánh đúng trạng thái đó: nhu cầu xăng phục hồi tốt hơn diesel.
Giá thành phẩm quyết định giá bán lẻ
Một yếu tố quan trọng khác là Việt Nam điều hành giá dựa trên bình quân giá thành phẩm xăng dầu trên thị trường quốc tế, chủ yếu tại Singapore, chứ không tính trực tiếp từ giá dầu thô.
Vì vậy, nếu giá xăng thành phẩm tăng, còn giá diesel thành phẩm giảm, thì giá bán lẻ trong nước cũng sẽ biến động trái chiều.
Đáng chú ý, kỳ điều hành lần này cơ quan quản lý tiếp tục không sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Điều này khiến biến động từ thị trường thế giới phản ánh gần như trực tiếp vào giá bán lẻ trong nước, thay vì được “làm mượt” như nhiều giai đoạn trước.
Thị trường năng lượng đang phân hóa mạnh
Giới phân tích cho rằng diễn biến lần này cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn phân hóa theo từng nhóm nhiên liệu.
Trong khi xăng được hỗ trợ bởi nhu cầu tiêu dùng và đi lại, diesel lại chịu tác động từ triển vọng kinh tế toàn cầu còn thận trọng, khiến nhu cầu vận tải và sản xuất chưa phục hồi đồng đều.
Điều này cũng lý giải vì sao dù vừa giảm 680 đồng/lít, giá dầu diesel hiện vẫn ở mức rất cao, lên tới 27.490 đồng/lít, cao hơn cả xăng RON95.
Nói cách khác, giá nhiên liệu hiện nay không còn đơn thuần phụ thuộc vào giá dầu thô, mà ngày càng phản ánh rõ hơn trạng thái cung – cầu riêng của từng sản phẩm sau lọc dầu.
