RON 95-III chính thức giảm về sát ngưỡng 23.000/lít, liệu giá xăng trong nước có đang thật sự rẻ?
Giá xăng trong nước vừa được điều chỉnh giảm xuống mức 21.930 với mặt hàng RON 92 và 23.040 với RON 95, đây có thực sự là những mức giá rẻ khiến người dân ‘dễ chịu’?
Từ 16h ngày 21/4, giá xăng trong nước tiếp tục được điều chỉnh giảm, đưa giá xăng RON95 về mức khoảng 23.040 đồng/lít. Diễn biến này nhanh chóng tạo ra cảm giác “xăng đang rẻ đi” trong một bộ phận người tiêu dùng. Tuy nhiên, nếu đặt trong bối cảnh dài hơn, mức giá hiện tại phản ánh một bức tranh phức tạp hơn nhiều.
Trước hết, không thể phủ nhận rằng giá xăng hiện nay đã giảm đáng kể so với giai đoạn đỉnh điểm gần đây. Năm 2022, thị trường từng chứng kiến giá xăng leo lên gần 30.000 đồng/lít – mức cao kỷ lục trong nhiều năm. So với thời điểm đó, giá hiện tại đã thấp hơn khoảng 6.000–7.000 đồng mỗi lít, tương đương mức giảm 20–25%. Đây là lý do chính khiến người dân cảm nhận rõ rệt sự “dễ thở” hơn trong chi phí đi lại hàng ngày.
Tuy nhiên, nếu lùi lại xa hơn, bức tranh lại không còn “rẻ” như cảm nhận ban đầu. Trong giai đoạn trước đại dịch, từ năm 2018 đến 2019, giá xăng phổ biến chỉ dao động trong khoảng 18.000–22.000 đồng/lít. Như vậy, so với hiện nay, giá xăng vẫn cao hơn khoảng 10–20%. Đáng chú ý hơn, vào năm 2020 – khi nhu cầu toàn cầu sụt giảm mạnh do tác động của COVID-19 – giá xăng trong nước từng có thời điểm xuống dưới 12.000 đồng/lít. So với mức đáy này, giá hiện tại gần như đã tăng gấp đôi.
Ở góc độ khu vực, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm các quốc gia có giá xăng thấp. Trong khi đó, giá xăng tại Thái Lan thường ở mức trên 26.000 đồng/lít, Trung Quốc khoảng trên 30.000 đồng/lít, còn tại Lào và Campuchia có thể lên tới 35.000–40.000 đồng/lít. Với mức khoảng 23.000 đồng/lít, giá xăng trong nước vẫn thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung các nước lân cận.
Dù vậy, “rẻ” về mặt danh nghĩa không đồng nghĩa với “dễ tiếp cận” trong thực tế. Yếu tố thu nhập đóng vai trò quyết định trong cảm nhận của người dân. Thu nhập bình quân của Việt Nam vẫn thấp hơn nhiều quốc gia trong khu vực, khiến tỷ trọng chi tiêu cho nhiên liệu trong tổng thu nhập còn khá cao. Đây là lý do vì sao, dù giá xăng thấp hơn khu vực, nhiều người vẫn cảm thấy áp lực chi phí chưa giảm tương xứng.
Một điểm đáng chú ý khác là cách thức điều hành giá. Trong kỳ điều chỉnh này, cơ quan quản lý tiếp tục trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu ở mức 200–600 đồng mỗi lít, tùy loại nhiên liệu, thay vì sử dụng quỹ để kéo giá xuống sâu hơn. Động thái này cho thấy nhà điều hành đang lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, giữ lại dư địa ứng phó trong trường hợp giá dầu thế giới biến động tăng trở lại, thay vì giảm mạnh giá trong ngắn hạn.
Tổng thể, giá xăng hiện nay không hoàn toàn “rẻ” theo nghĩa tuyệt đối, mà đúng hơn là đang ở trạng thái “dễ thở hơn” so với giai đoạn căng thẳng trước đó. Nếu so với đỉnh năm 2022, giá đã giảm rõ rệt; nhưng nếu so với giai đoạn trước năm 2020, mặt bằng giá vẫn cao hơn. Trong khi đó, xét trên tương quan thu nhập, áp lực chi phí nhiên liệu đối với người dân vẫn chưa thực sự giảm đáng kể.
Nói cách khác, giá xăng hiện tại là sự cân bằng giữa yếu tố thị trường và điều hành: đủ thấp để giảm áp lực tức thời, nhưng chưa đủ để tạo cảm giác “dễ chịu” một cách bền vững.
