Một cú ‘phanh gấp’ chưa từng thấy: Honda dừng lại giữa cuộc đua xe điện khi chưa kịp tăng tốc. Đằng sau những con số thua lỗ kỷ lục là câu chuyện về chiến lược sai lầm, áp lực thị trường và những toan tính chưa từng được tiết lộ.
Thảm họa điện hóa lớn của Honda
Hãng xe này đã hủy toàn bộ các dự án xe điện và công bố mức lỗ kỷ lục trong lịch sử phát triển vốn rất thành công của mình.
Thật hiếm khi thấy một nhà sản xuất Nhật Bản danh tiếng như Honda lại lúng túng trong chiến lược đến vậy. Là một trong 10 hãng xe lớn nhất thế giới và đứng thứ hai tại Nhật Bản sau Toyota, Honda đang gặp khó khăn trong việc bắt nhịp với kỷ nguyên điện hóa, và có cảm giác như luôn bị động, với những quyết định chậm trễ và thường sai lầm.
Thông tin mới nhất cho biết Honda đã lần lượt hủy các dự án xe điện thuộc Series 0 và dự án hợp tác với Sony cho thương hiệu Afeela trong tháng 3, chỉ hai tháng sau khi dừng phát triển công nghệ hydro cùng General Motors.
Với bốn quý liên tiếp thua lỗ ở mảng ô tô—chuỗi tệ nhất kể từ sau thảm họa động đất và sóng thần Fukushima cách đây 15 năm—lý do cho những quyết định mạnh tay này hoàn toàn là tài chính. Không còn dư địa để tiếp tục thua lỗ.
Cú sụt giảm tồi tệ nhất trong lịch sử
Bộ phận ô tô ghi nhận mức sụt giảm doanh số hơn 70%, chủ yếu do nhu cầu yếu tại Trung Quốc và Mỹ, với khoản lỗ ước tính lên tới 570.000 tỷ yên (3,6 tỷ USD) trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3, trái ngược hoàn toàn với dự báo trước đó là lợi nhuận 550.000 tỷ yên (3,4 tỷ USD).
Theo thông báo chính thức, kết quả kém này đến từ ba yếu tố chính: thuế quan, thị trường Trung Quốc và xu hướng xe định nghĩa bằng phần mềm, cùng với sự chững lại của nhu cầu xe điện.
Về thuế quan của Mỹ, mức thuế 25% áp lên xe nhập khẩu đã làm giảm lợi nhuận từ xe động cơ đốt trong và hybrid, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh. Honda từng đặt mục tiêu trở thành hãng xe thuần điện vào năm 2040, dần rút khỏi thị trường xe xăng và hybrid, khiến hãng kém cạnh tranh hơn tại các thị trường châu Á.
Tại Trung Quốc, sự cạnh tranh khốc liệt từ các hãng nội địa—đặc biệt trong lĩnh vực điện hóa và xe định nghĩa bằng phần mềm—đã buộc nhiều hãng Nhật phải điều chỉnh chiến lược toàn cầu. Với Honda, điều này đồng nghĩa chuyển từ các dòng xe bền bỉ, tiết kiệm và sinh lời sang các sản phẩm điện hóa ít được biết đến và kém hiệu quả hơn.
Cuối cùng là sự chững lại của nhu cầu xe điện, đặc biệt tại Mỹ—thị trường lớn nhất của Honda—khiến tốc độ tăng trưởng thấp hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu.
Cộng thêm việc liên tục điều chỉnh chiến lược điện hóa trong hai năm qua với các khoản đầu tư khổng lồ không mang lại kết quả, chi phí tái cấu trúc được ước tính lên tới 2,5 nghìn tỷ yên (15,7 tỷ USD). Đây cũng là lần đầu tiên Honda ghi nhận lỗ ròng hàng năm kể từ khi niêm yết vào năm 1957.
Tất cả những điều này khiến Honda buộc phải từ bỏ các dự án xe điện, dù những chiếc Afeela đầu tiên đã được sản xuất tại nhà máy Indiana và đã có thể đặt trước tại California với giá 89.000 USD. Công ty thừa nhận: “Honda không thể cung cấp sản phẩm có tỷ lệ giá trị/hiệu năng tốt hơn so với các hãng xe điện mới nổi, dẫn đến mất sức cạnh tranh.”
Honda sẽ làm gì tiếp theo?
Hãng cho biết để thích ứng linh hoạt với những thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh doanh, họ đang tái cấu trúc chiến lược và khôi phục lợi thế cạnh tranh.
Trước sự chững lại của thị trường xe điện, Honda sẽ tập trung tăng cường dòng xe hybrid để cải thiện khả năng cạnh tranh (tại Mỹ, Honda chỉ có 4 mẫu hybrid so với 29 của Toyota). Đồng thời, ở các thị trường không trọng điểm như Trung Quốc, Nhật Bản và Mỹ, hãng sẽ mở rộng danh mục sản phẩm và cải thiện giá bán tại Ấn Độ—nơi được dự báo sẽ tăng trưởng mạnh.“Honda sẽ xây dựng cấu trúc chi phí cố định phù hợp với quy mô hoạt động. Các kế hoạch phát triển xe điện trong tương lai sẽ được triển khai linh hoạt và dài hạn, đảm bảo cân bằng giữa lợi nhuận và xu hướng thị trường,” hãng cho biết.
