Bật mí đội bóng Đông Nam Á đầu tiên và duy nhất từng dự World Cup, bị loại chỉ sau 1 trận đấu
World Cup vẫn luôn được xem là giấc mơ xa vời với bóng đá Đông Nam Á. Thế nhưng ít ai biết rằng cách đây 84 năm, khu vực từng có đại diện góp mặt ở sân chơi lớn nhất hành tinh.
Tại World Cup 1938 tổ chức ở Pháp, giải đấu lần thứ 3 trong lịch sử, FIFA bắt đầu mở rộng sự tham dự ra ngoài châu Âu và Nam Mỹ. Ngoài chủ nhà Pháp cùng đương kim vô địch Italia, châu Âu có 11 suất, Nam Mỹ có 2 suất và châu Á được dành 1 vé duy nhất.
Khi ấy, Indonesia còn là thuộc địa của Hà Lan với tên gọi Đông Ấn Hà Lan. Được mẫu quốc hậu thuẫn, đội bóng này tham gia vòng loại và dự kiến gặp Nhật Bản. Tuy nhiên, chiến tranh Trung - Nhật bùng nổ khiến Nhật rút lui. FIFA sau đó sắp xếp Đông Ấn Hà Lan đá thêm trận với Mỹ tại Rotterdam (Hà Lan), nhưng đội tuyển Mỹ không đến, giúp đại diện châu Á giành vé dự World Cup mà không cần thi đấu vòng loại.
World Cup 1938 áp dụng thể thức loại trực tiếp ngay từ đầu. Lá thăm đưa Đông Ấn Hà Lan chạm trán Hungary tại thành phố Reims. Khoảng 10.000 khán giả đã tới sân để chứng kiến đội bóng châu Á đầu tiên trong lịch sử góp mặt ở World Cup.
Tuy nhiên, nhiều người lầm tưởng họ là tuyển Hà Lan bởi đội mặc áo cam và hát quốc ca Hà Lan trước trận. Đội trưởng Achmad Nawir của Đông Ấn Hà Lan và thủ quân Gyorgi Sarosi bên phía Hungary đều là bác sĩ, nổi bật với vẻ ngoài trí thức cùng cặp kính đặc trưng. Phải tới 60 năm sau, World Cup mới lại xuất hiện một cầu thủ đeo kính là Edgar Davids.
Cựu thủ môn tuyển Indonesia – Maulwi Saelan từng kể lại: “Khi đó tôi mới 10 tuổi, gần như chẳng ai ở Indonesia quan tâm hay biết nhiều về sự kiện đặc biệt ấy. Thông tin về bóng đá thời đó rất hạn chế, nên hành trình thi đấu của đội tuyển tại World Cup gần như không được người dân trong nước theo dõi”.
Danh sách các cầu thủ Đông Ấn Hà Lan ra sân ở World Cup 1938.
Để đến Pháp dự World Cup 1938, đội Đông Ấn Hà Lan phải di chuyển bằng tàu thủy, mất hơn một tháng lênh đênh trên biển. Đây cũng được xem là một trong những đội hình đặc biệt nhất lịch sử giải đấu. Có tới 9 cầu thủ còn là sinh viên và chưa từng khoác áo đội tuyển trước đó.
Đáng chú ý, đội trưởng Achmad Nawir bị cận rất nặng nhưng vẫn thi đấu với cặp kính dày trên sân. Đông Ấn Hà Lan khi ấy cũng là đội bóng trẻ nhất và có thể hình nhỏ bé nhất giải đấu.
Theo huyền thoại Maulwi Saelan, đội hình dự World Cup năm đó gồm 4 cầu thủ gốc châu Âu sinh ra tại Indonesia, cùng 5 cầu thủ bản địa đến từ Java và Sumatra. Trong số này có đội trưởng Achmad Nawir và hai cầu thủ gốc Hoa.
Ông cho biết thời điểm ấy, chính quyền thuộc địa áp dụng chủ trương hạn chế cầu thủ bản địa trong đội hình. Khi thi đấu, toàn đội cũng bắt buộc phải mặc áo mang quốc kỳ Hà Lan.
Trong trận đấu năm đó, Hungary tỏ ra vượt trội. Sau 15 phút đầu tiên, Đông Ấn Hà Lan đã nhận 2 bàn thua. Kết thúc hiệp một, tỷ số là 4-0 và chung cuộc Hungary thắng 6-0.
Trận thua ấy khiến Đông Ấn Hà Lan lập kỷ lục đặc biệt: Đội duy nhất trong lịch sử World Cup bị loại chỉ sau một trận đấu. Dẫu vậy, đây vẫn được xem là cột mốc đáng nhớ với bóng đá Đông Nam Á.
Sau giải đấu, đội bóng tiếp tục sang Hà Lan đá giao hữu với các CLB địa phương rồi gặp chính tuyển Hà Lan, nhưng để thua đậm 2-9. Nhiều năm sau, câu chuyện này từng được thêu dệt thành giai thoại rằng đội bóng thuộc địa đã đánh bại “mẫu quốc”, nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại.
Indonesia tuyên bố độc lập năm 1945, song dấu ấn giữa hai nền bóng đá vẫn còn kéo dài. Giovanni van Bronckhorst - đội trưởng tuyển Hà Lan tại World Cup 2010 - có cha và mẹ đều là người Indonesia. Tại World Cup 2022, trung vệ Pascal Struijk cũng nằm trong danh sách sơ bộ của Hà Lan và mang dòng máu Indonesia từ ông bà nội từng sinh sống ở Đông Ấn Hà Lan.
